زمانبندی اجرای پروژه با سیستم‎‌های ساخت و ساز خشک

سیستم های ساخت و ساز خشک سالهاست که در کشورهای پیشرفته شناخته شده و مورد استفاده قرار می‌گیرد. در کشور ما به نظر می رسد دلیل اصلی مقاومت مالکین و کارفرمایان در استفاده از این سیستم ها ، عدم آشنایی با مزیت های آنها در پروژه ها می باشد.

هدف از ارائه این مقاله روشن تر شدن این مساله است که علاوه بر مزیت های سازه ای، فنی و کیفی، سیستم‌های ساخت و ساز خشک در مقایسه با مصالح سنتی (بنایی)، تاثیر بسزایی نیز در کاهش وزن و سختی و هزینه های سازه‌‌ای، مدیریت پرت و حمل مصالح، نظارت کیفی دقیق تر، و از همه مهمتر منجر به افزایش سرعت اجرای پروژه ها خواهد شد. که در نهایت بصورت مستقیم و یا غیرمستقیم بهره وری اقتصادی را به همراه خواهد داشت.

در ادامه به برخی از مزایای سیستم های ساخت و ساز خشک نسبت به مصالح بنایی که تاثیر بسیاری در برنامه زمانبندی پروژه خواهند داشت (خصوصا در کارگاه های ساختمانی)  اشاره می‌گردد و با ارائه نمودار برنامه زمانبندی یک پروژه فرضی، تقدم و تاخر و مدت زمان اجرای سیستم های ساخت و ساز خشک با دیگر فعالیت های اجرایی مرتبط نشان داده خواهد شد.

  • سهولت و سرعت در اجرا

در مقایسه با ساختارهای بنایی، ساختارهای ساخت و ساز خشک علاوه بر عدم نیاز به جوشکاری و همچنین صرف زمان جهت خشک شدن ملات های تر، این امکان را فراهم می کنند تا اجرای سریع و آسان تاسیسات مکانیکی و برقی در فضای از پیش تعیین شده (بدون نیاز به عملیات شیارزنی و ترمیم )  با سهولت و سرعت بالا انجام شود. در نتیجه می توان گفت اجرای سیستم‌های ساخت و ساز خشک نسبت به انواع سیستم های بنایی، حدودا 3 تا 4 برابر از سرعت بیشتری برخوردار می‌باشند.

از سوی دیگر با افزایش سرعت اجرای پروژه، مدت زمان توقف سرمایه به میزان قابل توجهی کاهش خواهد یافت.

  • کاهش نیروی انسانی مورد نیاز

ساختارهای ساخت و ساز خشک (از ابتدای تا انتها)  توسط حداقل یک گروه سه نفره متشکل از استادکار، شاگرد ماهر و شاگرد نیمه ماهر قابل اجرا خواهد بود. این در حالیست که به عنوان مثال جهت اجرای یک سقف کاذب رابیتس و گچ به گروه های چند نفره از جمله جوشکار، رابیتس کار و گچ کار نیاز خواهد بود. از همه مهمتر سیستم های سنتی بطور غیرمستقیم نیروهای متعدد دیگری به منظور انتقال مصالح به پای کار، نظافت و حمل نخاله به خارج از محل کارگاه را درگیر خود خواهند کرد.

  • صرفه‌جویی كلی در مصالح ساختمانی و کاهش نخاله

چنانچه طراحی سازه پروژه بر اساس سیستم‌های ساخت و ساز خشک صورت گرفته باشد، این امر به دلیل وزن کم ساختارها باعث صرفه جویی در میزان مصرف مصالح به خصوص فولاد و سیمان مصرفی خواهد شد.

همچنین میزان تولید نخاله در سیستم های ساخت و ساز خشک در مقایسه با ساختارهای سنتی بسیار کمتر می باشد، که این امر علاوه بر مسائل زیست محیطی و صرفه جویی در مصرف بی رویه منابع ملی باعث کاهش هزینه های حمل مصالح، نظافت محل کار، بارگیری و خروج نخاله از کارگاه تا محل تخلیه نیز می گردد.

  • حمل سریع و آسان

به واسطه وزن و حجم کم و همچنین نوع بسته بندی (صنعتی) مصالح سیستم های ساخت و ساز خشک، تعداد دفعات حمل، بارگیری و تخلیه در مقایسه با ساختارهای بنایی به مراتب کاهش خواهد یافت. همچنین میزان آسیب وارده به مصالح در مسافت های طولانی نیز کمتر خواهد بود.

  • حذف صرف زمان برای خشک شدن مصالح

مصالح بنایی (خصوصاً در ماه‌های سرد سال )  نیاز به صرف زمان طولانی تری جهت خشک شدن دارند. در مناطق سردسیر و فصول سرد سال لازم است محیط کار گرم باشد زیرا در شرایط آب و هوایی سرد، آب ملات گچ قبل از انبساط و سخت شدن گچ، یخ زده و فعل و انفعالات شیمیایی بمنظور سخت شدن مالت متوقف می‌گردد. پس از آب شدن یخ، گچ فاسد شده و با توقف فرآیند افزایش حجم گچ، در سطح تمام شده گچ‌کاری، ترک ایجاد می شود.

با توجه به ماهیت سیستم های ساخت و ساز خشک می توان گفت این سیستم‌ها نیازی به صرف زمان برای خشک شدن نداشته و در فصول سرد سال مشکلات اجرایی کمتری دارند همچنین بلافاصه پس از نصب، امکان رنگ‌آمیزی بر روی سطح آنها وجود داشته و باعث ایجاد وقفه در پیشبرد برنامه زمانبندی پروژه نخواهد شد.

  • اجرای همزمان با تاسیسات

در سیستم های ساخت و ساز خشک امکان اجرای همزمان تأسیسات مکانیکی و برقی وجود دارد و برخلاف سیستم‌های سنتی(بنایی) که جهت عبور تاسیسات نیاز به تخریب و شیار زنی در ساختار می باشد، تاسیسات به راحتی از فضای خالی درون ساختارهای یاد شده عبور کرده و به همان میزان سرعت اجرا افزایش خواهد یافت.

به عبارت دیگر در صورت استفاده از سیستم‌های سنتی (مصالح بنایی) ابتدا بایستی قبل از شروع تاسیسات ساختار بنایی اجرا شود. سپس شیار زنی انجام گیرد. در نهایت پس از اجرای تاسیسات مجددا ساختار ترمیم شده و نازک کاری انجام شود تا پس از خشک شدن سطح کار آماده عملیات رنگ‌آمیزی گردد (عملیاتی زمان بر).

در حالیکه در سیستم های ساخت و ساز خشک، ابتدا عملیات اجرای تاسیسات آغاز و یا تواما با اجرای ساختارها انجام می‌گیرد (همزمان با اجرای سازه گذاری ساختارهای ساخت و ساز خشک) و سپس لایه پوششی نصب و عملیات درزگیری و رنگ آمیزی اجرا می شود.

در ادامه، جهت سهولت برنامه ریزی و کاهش مدت زمان اجرای یک پروژه ساختمانی که با استفاده از سیستم‌های ساخت و ساز خشک ساخته شده است، یک برنامه زمانبندی ساختمانی 5 طبقه (مطالعه موردی) ارائه گردیده است. مدت زمان اجرای سیستم های ساخت و ساز خشک و ارتباط آن با فعالیت های مرتبط بصورت شماتیک در نمودار مشخص شده است. این نمودار می تواند در تهیه دقیق تر و مدل سازی فرآیندهای برنامه زمانبندی پروژه‌ها با در نظر گرفتن تقدم و تاخر فعالیت های مرتبط با اجرای سیستم های ساخت و ساز خشک کمک رسان مهندسین در این حوزه باشد.